Historia z okruchów

kgj

|

Gość Opolski 26/2015

publikacja 25.06.2015 00:00

II wojna światowa we wspomnieniach świadków.

Historia z okruchów reprodukcja Karina Grytz-Jurkowska /Foto Gość

Górny Śląsk ze swoją złożoną przeszłością był w czasie II wojny światowej miejscem wielu dramatów. Tu nie było czarno-białych wyborów, podziały na swoich i wrogów nie były tak oczywiste. Dla jednych żołnierzy tutejsza ludność to już Niemcy, przez innych uznawani za Polaków. Powoływani, niezależnie od przekonań, do różnych armii, stawali nieraz naprzeciw siebie. Na kartach tej książki można znaleźć okruchy wielu traumatycznych historii i przemyśleń obecnych w sercach mieszkańców. Ludzie, którzy doświadczyli tułaczki wojennej jako dzieci, byli świadkami gwałtów i mordów, potem przez lata milczeli z obawy przed represjami nowej władzy, opowiadają o wojennej codzienności, robotach przymusowych, represjach, pobycie w obozach, nalotach.

Są to wspomnienia mieszkańców Górnego Śląska – żołnierzy, ale też dzieci działaczy polskich czy repatriantów. Jest o tułaczce podczas przejścia frontu i ukrywaniu się przed czerwonoarmistami, zwłaszcza dziewcząt i kobiet, plądrowaniu i zabieraniu dobytku. Wspomnienia te to relacje nagrywane w ramach projektu „Archiwum Historii Mówionej”, spisane i wydane drukiem przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej. Wcześniej już ukazał się tom poświęcony miejscowym zwyczajom i obrzędom. Ten, dotyczący losów wojennych, z pewnością nie jest ostatni. Całość opatrzono  krótkim, porządkującym wiele faktów komentarzem historycznym autorstwa dr Adriany Dawid, historyka z Uniwersytetu Opolskiego. Podobnymi, wyjaśniającymi przypisami uzupełnione są także same wspomnienia. Historii można wysłuchać w internecie na stronie www.e-historie.pl, a książka jest dostępna w siedzibie DWPN.

II wojna światowa we wspomnieniach mieszkańców Górnego Śląska, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, Gliwice–Opole 2014, s. 174.