Nowy numer 3/2021 Archiwum

Moc wolności

Hardość, siła ducha, odwaga, niekiedy brawura. Historie ucieczek jenieckich z Lamsdorf.

Uznany za zmarłego

Jedna z najbardziej dramatycznych historii ucieczek z Lamsdorf dotyczy trzech nastolatków – powstańców warszawskich. Janusz Sznytko (lat 17), Ireneusz Wiśniewski (lat 17) i Jan Lewandowski (lat 18) zaplanowali ucieczkę w pierwszych dniach listopada 1944. Po apelu wieczornym nie wrócili do baraku i zaczęli pokonywać ogrodzenie we wcześniej upatrzonym miejscu. Kiedy byli już blisko pokonania drutów zewnętrznych, pojawił się tam strażnik na rowerze i z psem. Pies zaczął szczekać. Strażnik zauważył młodych jeńców, unieruchomionych przez druty kolczaste, i z bliska zaczął do nich strzelać. Sznytko zginął na miejscu, Lewandowski został ranny i trafił do karceru, a Wiśniewski ciężko ranny i niedający oznak życia został uznany za zmarłego. Jednak jeńcy radzieccy, którzy mieli go pochować, zauważyli, że chłopak żyje. Odratowano go, nadano inne personalia i wkrótce wytransportowano do stalagu Gneixendorf w Austrii. Pech (?) chciał, że tam rozpoznał go funkcjonariusz, który jesienią ’44 był w Lamsdorf. Wiśniewskiego skazano na obóz koncentracyjny. Jednak w drodze do Mauthausen jego transport został ostrzelany przez aliantów. Młody powstaniec zbiegł w chaosie, który wtedy zapanował. I doczekał końca wojny. Niespodziewany zwrot akcji nastąpił także podczas ucieczki podpułkownika Douglasa Badera, słynnego pilota RAF-u. Jeszcze przed wojną stracił obydwie nogi i poruszał się dzięki protezom. Plan jego ucieczki z Lamsdorf przewidywał najpierw zamianę nieśmiertelników z innym jeńcem, szeregowcem. Dzięki temu udało mu się dostać do oddziału roboczego. Tam wraz z innymi planowali przejąć samoloty z pobliskiego lotniska i nimi uciec. Jednak Bader był jeńcem twardym i niepokornym, przed wydostaniem się z Lamsdorf złożył oficjalną skargę na panujące w obozie warunki. Niemcy przysłali komisję, żeby zbadać sprawę. Kiedy chcieli przesłuchać skarżącego się pułkownika, stanął przed nimi żołnierz o dwóch zdrowych nogach – szeregowiec, z którym Bader wymienił nieśmiertelniki – żołnierskie dowody tożsamości. Ucieczkę asa brytyjskiego lotnictwa udaremniono w ostatniej chwili.

« 1 2 3 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama